Уздым Турцыі

Адносіны паміж Эўропай і Турцыяй маюць доўгую гісторыю, і гэта далёка не шчасьлівая гісторыя. Пакуль Эўропа вонкава асуджае расізм і “мову нянавісьці”, унутры Эўропы бурляць этнічныя забабоны. На самай справе некаторыя эўрапейцы ненавідзяць туркаў. Чатыры гады таму на старонцы answers.yahoo.com брытанская жанчына пацікавілася, як грэкі ставяцца да Турцыі. “Лепшы” адказ (абраны ў ходзе галасаваньня) даў грэк, які раззлавана сварыўся на жанчыну, якая асьмелілася клясыфікаваць грэцкую нянавісьць да турак як расізм. “Пазбаўце мяне ад антырасізму, – напісаў ён. – Асабіста я не хаваю сваё варожае стаўленьне да турак … Расізм ня мае нічога агульнага зь ім … Туркі ніколі не жылі ў міры з кім-небудзь занадта доўга”. Адна Грачанка пракамэнтавала абмеркаваньне наступным чынам: “Зьяўляючыся грэкамі, уся мая сям'я заўсёды мела непрыязнае стаўленьне да турак”. Хоць гэтае ж абмеркаваньне зьмяшчае заўвагі аб выдатных якасьцях турэцкага народа, аднак спадчына турэцкага панаваньня дае падставы многім грэкам, армянам і курдам ненавідзець туркаў. У той жа час некаторыя назіральнікі сказалі б, што стаўленьне эўрапейскіх дзяржаў да Турцыі не было цалкам справядлівым. У рэшце рэшт, Турцыя зьяўляецца часткай Эўропы ці не? Эўрапеец вагаецца. Ён кажа, што цэніць Турцыю, але дзейнічае інакш. Больш глыбокае значэньне ваганьняў Эўропы нельга схаваць ад турэцкага народа.

Пачвара на дне прорвы

6 кастрычніка ў артыкуле пад назвай “Нямецкае пытаньне” Джордж Фрыдман са STRATFOR выліў збан халоднай лёгікі на плян Амэрыкі наконт будучыні НАТО. Падобна на тое, што Германія мае намер заблякаваць уступленьне ў НАТО Ўкраіны і Грузіі. Доўгатэрміновыя наступствы гэтага рашэньня ашаламляюць. “Паколькі НАТО дзейнічае на аснове кансэнсусу, – піша Фрыдман, – любая краіна альянсу можа эфэктыўна заблякаваць любога кандыдата на сяброўства ў НАТО”. Уварваньне Расеі ў Грузію прымусіла Нямеччыну заняць такую пазыцыю. Канфлікт у Грузіі вымусіў немцаў упарадкаваць іх геапалітычнае мысьленьне. Тое, што мы бачым цяпер, цалкам відавочна – Германія адварочваецца ад НАТО. Яны могуць называць гэта так, як ім падабаецца. Яны думаюць як немцы. Расейскі ўдар па Грузіі быў майстэрскім ходам, бо ён пасьпяхова зьмяніў напрамак палітычнай адчувальнасьці Германіі з НАТО-цэнтрычнага погляду на нямецкацэнтрычны. У Эўропе існуе пытаньне, якое стаіць перад усімі астатнімі, і на якое немцы павінны даць адказ. Або Эўропе будзе супрацьстаяць Расеі ў новай Халоднай вайне, або Эўропа стане партнэрам Расеі. Згодна лёгіцы Фрыдмана, Германія ўжо прыняла рашэньне аб партнэрстве з Расеяй.

Пагроза не ўсьвядомлена належным чынам

З канца Другой сусьветнай вайны “супэрдзяржавамі” называлі дзьве краіны: Злучаныя Штаты і Савецкую Расею. З тых часоў, як Савецкі Саюз разваліўся, аб Амэрыцы кажуць, як аб “адзінай супэрдзяржаве”. Моц Масквы абвалілася. Такім было ўспрыманьне Захаду ў канцы 1991 года. Праз семнаццаць гадоў, калі Халодная вайна зноў паднімае сваю выродлівую галаву, многія захоплены зьнянацку. Пераможаны Крэмль сабраў новы антыамэрыканскі блёк, улучна з Кітаем і Вэнэсуэлай. Гэта ажыцьцяўлялася даволі доўга, аднак ігнаравалася ў Вашынгтоне ў адпаведнасьці з культурай стратэгічнага адмаўленьня.